Yük asansörü kullanma talimatı nasıl hazırlanır?

Yük asansörü kullanma talimatını işveren hazırlar. Talimat, imalatçının asansörle birlikte verdiği Türkçe kullanım kılavuzuna dayanır ve asansörün yanında durur. Yönetmelik en az üç bölüm ister: kullanım koşulları, öngörülen anormal durumlar ve önlemleri, varsa önceki kullanım deneyimi (İş Ekipmanları Yönetmeliği, madde 10). Metin basit ve kolay anlaşılır olmalıdır.

Hazır tabela neden yetmez?

İnternette yük asansörü için hazır talimat tabelaları kolayca bulunur. Bunlar iyi bir başlangıçtır ama sizin asansörünüzü bilmez. Taşıma kapasitesi, kapıların nasıl açıldığı, asansörün nasıl gönderildiği ve içine insan binip binemeyeceği asansörden asansöre değişir.

Yönetmelik bu yüzden talimatı imalatçının kılavuzuna bağlar. Kılavuzu bulun ve talimatı ondan çıkarın. Kılavuz kaybolduysa asansörü monte eden firmadan ya da bakım firmanızdan isteyin. Hazır tabelayı kullanacaksanız her maddesini kılavuzla karşılaştırın. Asansörünüze uymayanı çıkarın, eksik kalanı ekleyin.

Kullanım koşulları

İlk bölüm asansörün nasıl kullanılacağını anlatır. Taşıma kapasitesini levhadaki değerle aynı yazın. Asansörü kimlerin kullanabileceğini belirtin. Bu kişiler, asansörü kullanmadan önce riskleri ve korunma yollarını öğrendikleri bir eğitimden geçer (madde 11).

İçine insan binip binemeyeceği bu bölümün en açık cümlesi olsun. İnsan seyri olmayan bir asansörde “yükün yanında gidilmez” diye yazın. Bu sorunun nasıl cevaplandığını yük asansörüne insan biner mi yazısında anlattık. Yükün nasıl yerleştirileceğini, kapıların nasıl açılıp kapanacağını ve asansörün nasıl gönderileceğini kılavuzdaki sırayla aktarın.

Talimata günlük kontrolü de ekleyin. Kullanan kişi her çalışmaya başlamadan önce asansöre göz atar ve işlevlerini dener. Bu kontrol kayda geçer (Ek-III 1.3 ve 1.3.2). Neye bakılacağını iki üç satırla yazın: kapılar, kat hizası, alışılmadık ses.

Anormal durumlar ve yapılacaklar

İkinci bölüm bir şey ters gittiğinde ne yapılacağını söyler. Kapı kapanmıyorsa, asansör katlar arasında duruyorsa, kat hizasından kaçıyorsa ya da alışılmadık bir ses geliyorsa sıra aynıdır. Asansör kullanılmaz, kullanım dışı olduğu işaretlenir ve bakım firması aranır. Kimse kabine, kuyuya ya da makine dairesine girmeye çalışmaz.

Bakım firmasının arıza hattını bu bölüme numarasıyla yazın. Çatlak ya da aşırı aşınma gibi bir kusur görülürse asansör hemen kullanım dışı bırakılır ve periyodik kontrol beklenmeden kontrole alınır (Ek-III 1.3.2). Bu cümleyi de talimata ekleyin. Hangi belirtinin ne kadar acil olduğunu asansör arıza işaretleri yazısında sıraladık.

Önceki deneyim ve talimatın yeri

Üçüncü bölüm asansörün geçmişinden çıkan dersleri taşır. Aynı arıza iki kez yaşandıysa nedenini ve önlemini buraya ekleyin. Bunun için bir arıza defteri tutmak işe yarar. Bütün bakım ve onarımlar zaten kayda geçirilir ve asansörün ömrü boyunca saklanır (Ek-III 1.3.4).

Talimat asansörün yanında bulunur. Her kat kapısının yanına bir kopya asarsanız yükleme yapan herkes talimatı görür. Asansörü kullanmayan ama çevresinde çalışanlar da onun tehlikelerinden haberdar edilir (madde 10). Onlar için en az iki kural yeterlidir: asansörü kullanmayın, arıza görürseniz sorumluya haber verin.

Talimatı güncel tutun

Talimat asansörle birlikte değişir. Bir parça değiştiyse, kapasite ya da kullanım biçimi farklılaştıysa talimatı da yenileyin. Periyodik kontrol raporunda yeni bir uyarı çıktıysa onu da işleyin. Kontrolün nasıl yapıldığını yük asansörünün periyodik kontrolü yazısında bulabilirsiniz.

Bakımını üstlendiğimiz yük asansörlerinde talimatın asansöre uyup uymadığına da bakarız. Ayrıntısı yük asansörü bakım ve servisi sayfasında yer alıyor.

Kaynak: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013, sayı 28628; Ek-III 23.12.2025’te yenilendi), değişiklikleriyle birlikte. Son kontrol: 11 Kasım 2026.