Yük asansörünün periyodik kontrolünü kim yapar?

Yük asansörünün periyodik kontrolünü kimin yapacağı, asansörün sınıfına bağlıdır. Kabinine girilebilen ve içinde kumandası olan yük asansörünü yılda en az bir kez A tipi muayene kuruluşu kontrol eder. İçinde insan seyri olmayan yük asansörünü ise işverenin yaptırdığı, EKİPNET’e kayıtlı bir mühendis ya da tekniker kontrol eder. İki yolun kuralları da sonuçları da farklıdır.

Asansörünüz hangi gruba giriyor?

Ölçüt Asansör Yönetmeliği’nin kapsam maddesinde duruyor. Yönetmelik, yalnız yük taşıyan bir asansörü iki koşul birlikte varsa kapsar. Bir kişi taşıyıcıya zorlanmadan girebilmeli ve içerideki kişinin erişebileceği yerde kumanda bulunmalı (madde 2). Hızı saniyede 0,15 metreyi geçmeyen kaldırma tertibatları ise bu yönetmeliğin dışında kalır.

Asansörün önünde durup üç şeye bakın. Kabinin içinde kat butonları var mı? Kabinde bir kimlik numarası etiketi ve geçen yılın renkli kontrol etiketi asılı mı? Yoksa asansör yalnızca kat kapılarının yanındaki butonlarla mı gönderiliyor? İlk iki soruya evet diyorsanız asansörünüz büyük olasılıkla Asansör Yönetmeliği kapsamındadır. Üçüncüsü iş ekipmanı sınıfını gösterir. Emin olamıyorsanız asansörü monte eden firmanın verdiği uygunluk beyanına bakın. Asansörün hangi mevzuata göre piyasaya sunulduğu orada görülür.

Kabinine binilen yük asansörünü muayene kuruluşu kontrol eder

Bu gruptaki yük asansörü, kontrol açısından yolcu asansöründen farksızdır. Periyodik kontrol yılda en az bir kez, Bakanlığın yetkilendirdiği ve belediyeyle protokol imzalayan A tipi muayene kuruluşuna yaptırılır (Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği, madde 8). İş Ekipmanları Yönetmeliği de bu asansörleri kendi listesinde kontrol etmez, bu yönetmeliğe gönderir (Ek-III 2.2.4).

Kontrolü yaptırmak bina sorumlusunun işidir. Ticari ve hizmet amaçlı yapılarda bina sorumlusu, işletmenin sorumlu yetkilisidir (Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği, madde 4). Kontrol günü bakım firmasının teknik personeli asansörün başında bulunur. Sonunda kabine yeşil, mavi, sarı ya da kırmızı etiket asılır. Etiketlerin anlamı ve eksikleri giderme süreleri asansör periyodik kontrolü yazısında sırayla duruyor.

İnsan binmeyen yük asansörü iş ekipmanıdır

İş Ekipmanları Yönetmeliği yük asansörünü tanımıyla birlikte sayar. Bunlar yükleme için erişilen, taşıyıcısında insan seyri bulunmayan ve yalnızca yük taşıyan asansörlerdir. Periyodik kontrolleri, standartta daha kısa bir süre yoksa en geç yılda bir yapılır (Ek-III, Tablo-2). Her kontrolde yük testi de yapılır (Ek-III 2.2.1).

Kontrolü işveren yaptırır (madde 6). Kontrolü yapan kişi EKİPNET’e kayıtlı olmalıdır. Kaldırma ekipmanında bu kişi makine, mekatronik, metalürji ve malzeme ya da imalat mühendisi olabilir. İlgili bölümden mezun teknik öğretmen ya da makine teknikeri de bu kontrolü yapabilir (Ek-III 2.2.2). Kontrolün sonunda bir periyodik kontrol raporu düzenlenir.

Bakım firmanız bu kontrolü yapamaz

İş ekipmanı sınıfında kural nettir: ekipmanın bakımını yapan kişi, aynı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz (madde 14/A). Bakım firmanız kontrolü de üstlenmeyi teklif ederse kabul etmeyin. Kontrolü bağımsız bir yetkili kişiye yaptırın, bakım firmanızdan asansörü kontrole hazırlamasını isteyin.

Raporda, giderilmeden kullanılması uygun olmayan bir eksik varsa asansör o eksik giderilene kadar kullanılmaz. İşveren bunu herkesin görebileceği bir uyarıyla işaretler. Eksik giderildikten sonra ikinci kontrol yapılır ve asansörün kullanılabileceğini gösteren ikinci rapor düzenlenir (Ek-III 1.9). Kullanım sırasında çatlak ya da aşırı aşınma görülürse ayrı bir kural işler. Asansör hemen kullanım dışı bırakılır ve yıllık tarih beklenmeden kontrole alınır (Ek-III 1.3.2).

Kontrolden önce yapacaklarınız

Önce asansörünüzün hangi gruba girdiğini belirleyin ve bunu asansörün dosyasına not edin. Son kontrol raporunu ve bakım kayıtlarını bir arada tutun. İş ekipmanı sınıfında bütün bakım ve onarım kayıtları asansörün ömrü boyunca saklanır (Ek-III 1.3.4). Raporda kusur çıkarsa onarımı bakım firmanıza, ikinci kontrolü yine yetkili kişiye yaptırırsınız.

Bakımı nasıl planladığımızı yük asansörü bakım ve servisi sayfasında anlattık. Asansöre çalışanların binip binemeyeceği ayrı bir sorudur, cevabı yük asansörüne insan biner mi yazısında yer alıyor.

Kaynak: Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) (Resmî Gazete 29.06.2016, sayı 29757), Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği (Resmî Gazete 04.05.2018, sayı 30411), Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği (Resmî Gazete 06.04.2019, sayı 30737) ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013, sayı 28628; Ek-III 23.12.2025’te yenilendi), değişiklikleriyle birlikte. Son kontrol: 11 Kasım 2026.