Yürüyen merdiven neden durur?

Yürüyen merdiven çoğu zaman bir güvenlik kontağı devreyi kestiği için durur. Biri acil durdurma butonuna basmıştır ya da tarağa, basamak kenarına, el bandının girişine bir cisim sıkışmıştır. Nedeni bulunmadan yeniden çalıştırılan merdiven aynı yerde yine durur. Önce nedeni bulun, sonra çalıştırın.

Merdiveni durduran güvenlik kontakları

Yürüyen merdivende yolcunun göremediği bir dizi kontak vardır. Her biri tek bir tehlikeyi izler ve tehlikeyi gördüğünde motorun enerjisini keser. Başlıcaları şunlardır:

• giriş ve çıkıştaki acil durdurma butonları
• tarak plakasının kontağı: tarağa cisim sıkışıp plakayı ittiğinde çalışır
• el bandının girişindeki koruma: girişe el ya da cisim sıkıştığında çalışır
• basamak kontağı: sarkmış ya da eksik basamağı algılar
• zincir kontağı: basamak zinciri gevşediğinde ya da koptuğunda çalışır

Bunlara hız izleme de eklenir. Merdiven olması gerekenden hızlı dönerse ya da yukarı çıkarken geri kaçmaya başlarsa kumanda merdiveni durdurur.

Bu donanım yeni merdivenlerde bulunur. Eski bir merdivende hepsi olmayabilir. Mevcut merdivenlerin güvenliğinin nasıl geliştirileceğini TS EN 115-2 standardı anlatır ve periyodik kontrolün ölçütleri arasında bu standart da yer alır (İş Ekipmanları Yönetmeliği, Ek-III, Tablo-2).

Yeniden çalıştırmadan önce bakacaklarınız

Merdiveni yalnızca bu iş için görevlendirdiğiniz ve merdiveni tanıyan kişi çalıştırsın. İş ekipmanını kullanacak çalışana, kullanmadan önce riskler konusunda eğitim verilir (İş Ekipmanları Yönetmeliği, madde 11). Çalıştırmadan önce sırayla şunları yapın:

1. Merdivenin üstünde kimse kalmadığını görün, giriş ve çıkışı kapatın.
2. İki uçtaki tarakların dişlerine ve basamak kenarlarına bakın. Ayakkabı bağı, poşet, taş, vida gibi sıkışmış bir cisim varsa merdiven kapalıyken çıkarın. Elinizle kolayca alamıyorsanız zorlamayın, servisi arayın.
3. El bandının girdiği ağızlara bakın.
4. Basamakları baştan sona gözden geçirin. Kırık, çatlak ya da sarkma görürseniz çalıştırmayın.
5. En son acil durdurma butonlarına bakın. Basılı kalan varsa serbest bırakın.

Her şey yerindeyse merdiveni boşken çalıştırın ve bir tam tur dönmesini izleyin. Ses ve hareket olağansa yolculara açın. Merdiven aynı gün ikinci kez durursa yeniden denemeyin. O noktada iş teknisyenindir.

Bu belirtilerde merdiveni kapalı tutun

Bazı durumlarda neden bellidir ve merdiven çalıştırılmaz. Tarak dişi kırılmışsa basamakla tarak arasında boşluk açılır. Basamak çatlamışsa ya da üstüne basınca oynuyorsa yük taşıyan parça zayıflamıştır. El bandı basamaklardan geri kalıyor ya da duruyorsa yolcu dengesini kaybeder. Sürtünme sesi, metal sesi ve yanık kokusu makine bölümünden haber verir.

Yönetmelik bu konuda nettir. Çatlak ya da aşırı aşınma görülen ekipman kullanım dışı bırakılır ve derhal periyodik kontrole alınır (Ek-III 1.3.2). Yıllık kontrol tarihini beklemezsiniz.

Duran merdivenin iki ucunu bariyerle kapatın. Açık bırakılan merdiveni yolcular sabit merdiven gibi kullanır. Onarım sürerken birinin üstünde olması en son isteyeceğiniz şeydir.

Sık duran merdiven ne söylüyor?

Arada bir basılan acil durdurma butonu olağandır. Aynı kontaktan tekrar tekrar duran merdiven ise bir ayar ya da aşınma sorununu gösterir. Tarakla basamak arasındaki aralık bozulmuş, el bandı gevşemiş ya da zincir uzamış olabilir.

Teknisyenin işini kolaylaştıracak şey kayıttır. Her duruşta dört bilgiyi not edin: tarih ve saat, merdivenin yönü, ne bulduğunuz, nasıl çalıştırdığınız. Bu notlar günlük kontrol kaydınızın yanında dursun. Bütün bakım ve onarımlar zaten kayda geçirilir ve merdivenin ömrü boyunca saklanır (Ek-III 1.3.4).

Duruşlar bakımdan hemen sonra azalıp birkaç hafta içinde yeniden artıyorsa bakım aralığınız merdivenin kullanımına göre uzun kalmış olabilir. Aralığın neye göre belirlendiğini yürüyen merdiven bakımı kaç ayda bir yapılır yazısında anlattık. Onarım ve yenileme işlerini yürüyen merdiven bakım ve servisi sayfasında bulursunuz.

Kaynak: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013, sayı 28628; Ek-III 23.12.2025’te yenilendi), değişiklikleriyle birlikte. Son kontrol: 15 Kasım 2026.