Yürüyen merdivenin periyodik kontrolünü kim yapar?

Yürüyen merdivenin periyodik kontrolünü akredite bir muayene kuruluşunda görevli yetkili kişi yapar. Kontrolü yaptırmak işverenin işidir ve kontrol en geç yılda bir yenilenir. Asansörlerdeki renkli etiket ve belediye protokolü burada yoktur. Merdivenin bakımını yapan firma da bu kontrolü yapamaz.

Yürüyen merdiven asansör sayılmaz

Asansör Yönetmeliği yürüyen merdivenleri ve yürüyen yolları kapsamının dışında tutar (madde 2). Bunun pratik sonucu şudur: A tipi muayene kuruluşu, belediyeyle protokol ve kabine asılan yeşil ya da kırmızı etiket yürüyen merdiven için işlemez. O düzen yalnız asansörler içindir ve asansör periyodik kontrolü yazısında anlatılıyor.

Yürüyen merdiven işyerinde bir iş ekipmanıdır. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki bütün işyerlerine uygulanır (madde 2). Alışveriş merkezi, iş merkezi, otel, hastane ve mağaza bunların içindedir. Yönetmelik yürüyen merdivenleri ve yürüyen yolları kaldırma ve iletme ekipmanları arasında sayar (Ek-III, Tablo-2). Yürüyen yol, gündelik dilde yürüyen bant dediğimiz şeydir.

Kontrol en geç yılda bir yapılır

Tablodaki satır kısa: standartta daha kısa bir süre yoksa yürüyen merdiven en geç yılda bir kontrol edilir. Kontrolün ölçütleri TS EN 115-1 ve TS EN 115-2 standartlarıdır. Birincisi merdivenin yapımını ve montajını, ikincisi mevcut merdivenlerin güvenliğinin geliştirilmesini konu alır.

Kontrolü yaptırmak işverenin yükümlülüğüdür (madde 6). Çok kiracılı bir binada merdiven kimin sorumluluğundaysa kontrolü o yaptırır. Bunu yönetim planınızdan ya da işletme sözleşmenizden netleştirin ve merdivenin dosyasına not edin.

Kontrolün sonunda bir rapor düzenlenir. Raporu merdiven kullanıldığı sürece saklarsınız (Ek-III 1.6). Son raporun tarihini bugün bilmiyorsanız ilk işiniz o raporu bulmak olsun.

Kontrolü akredite kuruluşun yetkili kişisi yapar

Yürüyen merdivenlerde kural 31 Aralık 2023’te sıkılaştı. O tarihten beri periyodik kontrolü, ekipman muayene kuruluşlarında görevli yetkili kişiler yapar (Ek Madde 2). Yetkili kişi EKİPNET’e kayıtlı mühendis, teknik öğretmen ya da teknikerdir (madde 4). Kayıtlı olmak tek başına yetmez. Kişinin bir muayene kuruluşunda görevli olması da gerekir.

Hangi kuruluş ekipman muayene kuruluşu sayılır? Bakanlık yeni bir düzenleme yapana kadar ölçüt akreditasyondur. TÜRKAK’ın TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre ilgili kapsamda akredite ettiği muayene kuruluşları bu işi yapabilir (Geçici Madde 6). Teklif alırken kuruluşun akreditasyon kapsamında yürüyen merdivenin yer aldığını TÜRKAK’ın sitesinden doğrulayın.

Bir ayrıntı daha var. Rapor, İSG-KATİP üzerinden kurulmuş bir sözleşmeye dayanmalıdır. Sözleşmesiz düzenlenen rapor geçersizdir (madde 14/A).

Bakım firmanız bu kontrolü yapamaz

Kural açıktır: bir ekipmanın bakımını yapan kişi, aynı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz (madde 14/A). Bakım firmanız kontrolü de üstlenmeyi önerirse kabul etmeyin. Yetkisi olmayan birinin düzenlediği rapor geçersizdir ve merdiveniniz kontrol edilmemiş duruma düşer.

Bakım firmasının bu işteki payı hazırlıktır. Kontrol gününden önce merdivenin bakımını yaptırın, bakım ve onarım kayıtlarını bir araya getirin. Kontrol günü firmadan bir teknisyenin merdivenin başında bulunmasını isteyin. Kapakların açılması ve basamakların sökülmesi gerekirse bunu merdiveni tanıyan kişi yapar.

Raporda kusur çıkarsa ne olur?

Yönetmelik kusurları hafif ve ağır diye ikiye ayırır (Ek-III 1.9.1). Hafif kusurlu merdiven çalışmayı sürdürür, kusur bir sonraki kontrole kadar giderilir. Giderilmezse sonraki kontrolde ağır kusur sayılır.

Ağır kusurlu merdiven, kusur giderilmeden çalıştırılmaz. İşveren merdivenin kullanılamayacağını herkesin göreceği bir uyarıyla işaretler. Onarımdan sonra ikinci kontrol yapılır ve merdivenin kullanılabileceğini gösteren ikinci rapor düzenlenir (Ek-III 1.9).

Yıllık tarihi beklemeyen bir durum da var. Günlük kullanımda basamakta çatlak ya da aşırı aşınma görürseniz merdiveni hemen durdurun. Bu durumdaki ekipman kullanım dışı bırakılır ve derhal periyodik kontrole alınır (Ek-III 1.3.2).

Kontroller arasındaki dönemi bakım belirler. Bakım takvimini yürüyen merdiven bakımı kaç ayda bir yapılır yazısında, kontrole hazırlıkta bizim yaptıklarımızı yürüyen merdiven bakım ve servisi sayfasında bulursunuz.

Kaynak: Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) (Resmî Gazete 29.06.2016, sayı 29757) ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013, sayı 28628; Ek-III 23.12.2025’te yenilendi), değişiklikleriyle birlikte. Son kontrol: 15 Kasım 2026.