Yük asansörüne insan biner mi?

Yük asansörüne insan binip binemeyeceğini asansörün tasarımı belirler. Kabine bir kişinin girebildiği ve kumandası içeride olan yük asansörü, içinde insan bulunabileceği düşünülerek yapılır. İçinde insan seyri olmayan, kat kapısının yanından gönderilen yük asansörüne ise binilmez. İşyerinde insanlar yalnızca bu amaç için sağlanan ekipmanla kaldırılır.

Yönetmelik yük asansörünü ikiye ayırır

Asansör Yönetmeliği yalnız yük taşıyan asansörü de kapsayabilir. Bunun için iki koşul arar. Bir kişi kabine zorlanmadan girebilmeli. Kumanda da içerideki kişinin erişebileceği yerde olmalı (madde 2). Yönetmelik bu asansörü, içine bir kişi girip kumandayı kullanabildiği için kapsamına alır.

Bu koşulları taşımayan yük asansörü başka bir gruptadır. İş Ekipmanları Yönetmeliği onu açıkça tanımlar. Bu asansöre yükleme için erişilir, içinde insan seyri yoktur ve yalnızca yük taşır (Ek-III, Tablo-2). Tanımın kendisi sorunun cevabını verir. Kabine yalnızca yüklemek ve boşaltmak için girilir. Asansör, içinde kimse yokken hareket eder.

Önce kabine ve levhaya bakın

Kabinin içine bakın. Kat butonları içerideyse asansör, içinde bir kişi varken kullanılmak üzere yapılmıştır. Butonlar yalnızca kat kapılarının yanındaysa asansör dışarıdan gönderilir ve insan taşımak için tasarlanmamıştır.

Ardından kabindeki ve kat kapısındaki levhaları okuyun. Kişi sayısı ile kapasite birlikte yazıyorsa asansör insan ve yük için yapılmıştır. O sınırlar içinde binilir. “İnsan taşınmaz” uyarısı varsa binilmez. Yalnızca kilogram yazıyorsa asansör yük için yapılmıştır. Kabinde kimin, hangi durumda bulunabileceğini kullanım kılavuzu söyler. Kılavuz yoksa ya da levha okunmuyorsa bakım firmanıza sorun. Kabinde renkli bir periyodik kontrol etiketi asılıysa asansörü A tipi muayene kuruluşu kontrol ediyor demektir. Bu da asansörün hangi gruba girdiğine dair bir ipucudur.

İşyerinde kural net

İşyerinde insanlar yalnızca bu iş için sağlanan ekipmanla kaldırılır (İş Ekipmanları Yönetmeliği, Ek-II 3.1.2). Bunun tek istisnası var. İnsan için yapılmamış bir ekipman, olağanüstü ya da acil bir durumda, önlem alınarak ve gözetim altında kullanılabilir. Yükle birlikte her gün katlar arasında gitmek ise olağanüstü ya da acil bir durum değildir.

Sorumluluk işverendedir. İşveren, asansörü kullanacak çalışana kullanmadan önce riskleri ve bunlardan kaçınma yollarını anlatan bir eğitim verir (madde 11). Asansörü kullanmayan ama yanında çalışanlar da onun tehlikelerinden haberdar edilir (madde 10). İçinde insan seyri olmayan bir yük asansörünüz varsa “yükün yanında gitmeyin” kuralı bu eğitimin ve kullanma talimatının ilk maddelerinden biri olsun.

Yükün yanında biri gitmeliyse

Kimi işlerde yükün yanında birinin gitmesi gerekir. Yük devrilebilir ya da katta elden teslim alınmalıdır. Bu durumda kişi taşıyacak biçimde yapılmış bir asansör gerekir. İnsan seyri olmayan bir asansörü bu iş için kullanmak çözüm değildir.

Önce yükü tek başına güvenle gidecek biçimde sabitlemenin yolunu arayın. Tekerlekli arabayı frenlemek ya da yükü bir kasaya almak işe yarayabilir. Yetmiyorsa hangi çözümün uygun olduğunu keşifte birlikte değerlendirelim. Asansörün yapısı, kuyusu ve kullanım sıklığı bu kararı belirler.

Sıradaki adım

Asansörünüzün hangi gruba girdiğini bilmiyorsanız önce bunu öğrenin. Grup, kimin binebileceğini de periyodik kontrolü kimin yapacağını da belirler. Kontrol tarafı yük asansörünün periyodik kontrolü yazısında anlatılıyor.

Asansörün yanına asılacak talimatta binme kuralının nasıl yazılacağını yük asansörü kullanma talimatı yazısında bulabilirsiniz. Levhası eksik ya da okunmayan bir asansörünüz varsa keşifte bunu da inceleriz; ayrıntısı yük asansörü bakım ve servisi sayfasında yer alıyor.

Kaynak: Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) (Resmî Gazete 29.06.2016, sayı 29757) ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013, sayı 28628), değişiklikleriyle birlikte. Son kontrol: 11 Kasım 2026.